Sa pamamagitan ni Pesach Benson • Hulyo 31, 2025
Jerusalem, 31 Hulyo, 2025 (TPS-IL) – Isang bihirang bronze coin na may inskripsyon na “Para sa Pagsilang muli ng Zion” ay natuklasan sa panahon ng mga arkeolohikal na paghuhukay malapit sa Temple Mount ng Jerusalem, na nagbibigay ng bagong liwanag sa mga huling araw bago ang pagkasira ng Second Temple, ayon sa pahayag ng Israel Antiquities Authority noong Huwebes.
“Ang coin na natagpuan – ‘Para sa Pagsilang muli ng Zion’ – tunay na nagpapahayag ng pagnanais sa bawat henerasyon para sa pagsilang muli, para sa isang malayang Jerusalem,” sabi ni Israeli Minister of Heritage Rabbi Amichai Eliyahu. “Dalawang libong taon pagkatapos, pinagpapalang makatuklas tayo ng ebidensya sa mga paghuhukay sa Jerusalem; isa pang nakaaantig na patotoo na ang ating mga ugat dito ay napakalalim, hindi maaaring maputol.”
Ang pahayag ay bago ang Tisha B’Av, na nagbibigay-pugay sa pagkasira ng First at Second Temples, at iba pang trahedya na nangyari sa ika-siyam na araw ng Hebrew month ng Av. Ang pagdiriwang ay nagsisimula sa paglubog ng araw ng Sabado. Ang tradisyunal na kout ng pagdadalamhati ay ipinatutupad sa buong araw, lalo na ang pag-aayuno mula sa paglubog ng araw hanggang sa paglubog ng araw at pagbabasa ng Aklat ng Mga Panaghoy.
Inilimbag noong ika-apat at huling taon ng Great Revolt laban sa mga Romano, ang coin ay natuklasan sa isang arkeolohikal na hardin sa timog-kanlurang gilid ng Temple Mount.
“Ito ay isang hindi inaasahang regalo,” sabi ni Antiquities Authority archaeologist Esther Rakow-Mellet, ang co-director ng paghuhukay. “Si Yaniv David Levy, ang aming coin researcher, ay dumating dito at sa kanyang malaking pagkagulat ay natagpuan ang isang coin, na natatakpan ng dumi. Mula pa lang sa hitsura nito, inisip na namin na ito ay maaaring isang bihirang coin. Naghintay kami ng may kaba sa loob ng ilang araw hanggang ito ay bumalik mula sa paglilinis, at lumabas na ito ay isang pagbati mula sa mga Jewish rebels sa Taon Apat ng Great Revolt.”
Ang coin, na kakaiba ang kanyang kalagayan, ay nagmula sa pagitan ng Hebrew month ng Nissan noong 69 CE at Adar noong 70 CE. Ang harapang bahagi nito ay nagpapakita ng isang saro na may inskripsyon sa sinaunang Hebrew, “Para sa Pagsilang muli ng Zion.” Ang likod naman ay nagpapakita ng isang dahon ng palmera na may kasamang dalawang etrogim (citrons), mga ritwal na bagay na ginagamit sa pista ng Sukkot.
May inskripsyon din sa coin na “Taon Apat.”
Ayon kay Levy, isang curator sa coin department ng Antiquities Authority, ang coin ay nagpapakita ng isang kakaibang pagbabago sa tono. “Ang mga bronze coins ng ‘Taon Apat’ ay kaibahan sa kanilang mga nauna,” paliwanag niya. “Ang kanilang sukat at bigat ay lumaki nang malaki, at ang naunang rebel coin inscription na ‘Para sa Kalayaan ng Zion’, ay pinalitan ng isang bagong inskripsyon – ‘Para sa Pagsilang muli ng Zion’.”
Si Dr. Yuval Baruch, ang direktor ng paghuhukay na nag-aral sa lugar sa loob ng mahigit 25 taon, ay naniniwala na ang pagbabagong ito sa pananalita ay sumasalamin sa pagbabago ng isipan ng mga rebels.
“Ang inskripsyon sa coin – ‘Para sa Pagsilang muli ng Zion’, na pinalit sa naunang ‘Para sa Kalayaan ng Zion’ – nagpapahiwatig ng isang malalim na pagbabago sa pagkakakilanlan at pag-iisip, at marahil ay nagpapakita rin ng desperadong sitwasyon ng mga rebel forces mga anim na buwan bago ang pagbagsak ng Jerusalem,” sabi ni Baruch. “Mukhang sa ika-apat na taon ng rebelyon, ang kalooban ng mga rebels na ngayon ay nakapalibot sa Jerusalem ay nagbago mula sa kasiyahan at pag-aasam ng kalayaan sa kamay, patungo sa isang lugubrious na kalooban at pagnanais para sa pagsilang muli.”
Ang coin ay ipapakita sa publiko sa Jerusalem.
